Διαδίκτυο

User Rating:  / 0
PoorBest 

Το καλό, το κακό και το Internet

Το εγχειρίδιο του ιδανικού αυτόχειρα στην αρχαιότητα γράφτηκε από τους μετρ της «απάθειας», τους στωικούς φιλοσόφους. Η φιλοσοφική κατοχύρωση της «εθελου­σίας εξόδου» ήταν σίγουρα γλαφυρή και διεξοδική, αλλά οι παπυρικοί κύλινδροι που την περιείχαν είχαν ισχνή κυκλοφορία, το κόστος τους ήταν απαγορευτικό για μικρο­μεσαία βαλάντια και οι αναλφάβητοι είχαν σταθερά πλειοψηφικό ρεύμα. Με άλλα λό­για, το εγχειρίδιο θα μπορούσε να επηρεάσει μόνο όσους συνδύαζαν απόγνωση, καλό εισόδημα και διδακτορικό στη φιλοσοφία. Πολλούς αιώνες αργότερα, και συγκεκριμέ­να το 1774, όταν τα βιβλία περίσσεψαν και οι αναλφάβητοι λιγόστεψαν, ένα ευπώλητο μυθιστόρημα με τίτλο «Τα βάσανα τον νεαρού Βέρθερου», γραμμένο από τον Γκαίτε, έριξε την ευρωπαϊκή νεολαία στα τρίσβαθα της ρομαντικής μελαγχολίας, παρωθώντας τους πιο ευάλωτους σε αυτοκτονικές χειρονομίες. Οι ψυχίατροι συζητούν ακόμη και σήμε­ρα το λεγόμενο <Wethereffect», τη δραστικότητα του πεισιθάνατου λόγου.

Διακόσια τριάντα ένα χρόνια αργότερα, δηλαδή σήμερα, όταν τουλάχιστον στην καθ' ημάς Δύση το διαδίκτυο ακμάζει και ο αναλφαβητισμός μηδενίζεται, μερικές χι­λιάδες κόμβοι στο οικουμενικό πλέγμα (www.) παρέχουν αφειδώςπληροφορίες, οδηγίες και «στήριξη» σε όσους λικνίζονται αναποφάσιστοι και αδαείς πριν από το απονε­νοημένο διάβημα. Οι επισκέπτες αυτών των «sites» έχουν την ευκαιρία να μάθουν τα πάντα σχετικά με το πώς μπορούν να περάσουν πιο αποτελεσματικά στην αντίπερα όχθη. Στο σπίτι του internet μιλάν ελεύθερα για σχοινί και σε σχετική ερώτηση ενδια­φερομένου το ελάχιστο λειτουργικό μήκος του καθορίστηκε στα τρία μέτρα, ενώ, προ­φανώς, θα υπάρχουν άλλες προδιαγραφές για τους μπασκετμπολίστες.

 

Με τόσους «εγκλωβισμένους» δεν πρόκειται να αποκαλύψουμε εδώ websites· θα πούμε όμως ότι οι διευθύνσεις είναι άκρως εξειδικευμένες και σε ορισμένες από αυτές κανονίζονται ακόμη και αυτοκτονικά συνοικέσια. Ένας νεαρός Νορβηγός έδωσε ρα­ντεβού με την αυστριακή κυβερνοφίλη του σε απόμερο φιόρδ και εκεί έκαναν συντρο­φικό άλμα στην αθανασία από τα βράχια, σαφώς πιο εντυπωσιακό από το Μάγερλινγκ. Για όσους δε ρέπουν σε ανάλογες θεατρικότητες, οι σχετικοί κόμβοι συνιστούν διακρι­τική «αποχώρηση» με σκευάσματα που διατίθενται από online αποθήκες. Οι ψυχία­τροι που μελετούν το φαινόμενο μιλούν ήδη για κίνδυνο «επιδημίας αυτοκτονιών». Δεν υπάρχει καμιά σοβαρή ένδειξη ότι οι ψυχολογικές και υπαρξιακές προϋποθέσεις της αυτοχειρίας είναι σήμερα διαφορετικές από ό,τι ήταν τον καιρό των στωικών και του Γκαίτε. Το διαδίκτυο δε συνιστά ποιοτική αλλαγή αλλά ποσοτικό πολλαπλασια­σμό για κακό ή καλό. Και είναι ασφαλώς για καλό που ένα ωδείο τόσο οικουμενικών διαστάσεων υποδέχεται τώρα και πολλαπλασιάζει τη ζώσα φωνή της λυρικής ποίησης. Οι υπεύθυνοι του σχετικού κόμβου, σύμφωνα με δική τους δήλωση, φιλοδοξούν «να θέσουν το νεότερο μέσο επικοινωνίας, το internet, στην υπηρεσία της παλιότερης μορ­φής τέχνης, της ποίησης».

Οι πιστοί έχουν τη δυνατότητα να αφουγκραστούν τους ίδιους τους ποιητές να διαβάζουν τις συνθέσεις τους. Παγκόσμιες ημέρες ποίησης, σαν κι αυτήν που έζησε πριν από λίγες ημέρες το ενωμένο και πολιτισμικά φιλόδοξο Βερολίνο, καταγράφονται πλέον με όλους τους ήχους και τις τονικότητες τους σε ευγενείς ιστοσελίδες, και το διαδίκτυο χαρίζει στο φωνήεντα λυρισμό εμβέλεια που θα μπορούσε να διεκδικεί μόνο ο μυθικό Ορφέας. Θα θέλαμε, αλλά θα ήταν ανεδαφικό, να προσδοκούμε μια «επιδημία λυ­ρισμού». Ωστόσο, το διαδίκτυο, με το αυτοκτονικό φόρουμ από τη μια μεριά και τη λυ­ρική πρόσκληση από την άλλη, κάνει τώρα φανερό αυτό που η ανθρωπότητα υπο­πτευόταν ανέκαθεν ότι το καλό από το κακό απέχουν συχνά μόλις ένα «κλικ». Η δια­φορά είναι, για να το πούμε ξανά, ότι ο ψηφιακός πολλαπλασιαστής μπορεί τώρα να παγκοσμιοποιήσει και το ένα και το άλλο.

Και το ίδιο ισχύει για τα αναρίθμητα μικρά σκάνδαλα που καρυκεύουν την ταπει­νή μας καθημερινότητα. Πριν από μερικές εβδομάδες ένας αδιάκριτος Βρετανός χρησι­μοποίησε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο για να εξιστορήσει στο φίλο του «μια νύχτα με τη δική του Μόνικα», κρυφό καμάρι γι' αυτόν αλλά τύμπανο για τους κυβερνοπειρατές και σε μηδενικό χρόνο βούκινο μέσα στο παγκόσμιο χωριό.

 Κάτι ξέραν γι' αυτά τα πράγματα οι αρχαίοι προπάτορές μας. Ο μύθος λέει ότι η Αφροδίτη αγαπούσε τον άντρα της, τον σιδερά Ήφαιστο, αλλά αγαπούσε καλύτερα τον Άρη. Η ολύμπια μοι­χεία εξελισσόταν με άκρα διακριτικότητα και στεγανή μυστικότητα, όταν ο Ήλιος, που τα βλέπει όλα, ψιθύρισε κάτι στο αυτί του απατημένου  συζύγου. Το λέει ο δικός μας Όμηρος, αλλά το λέει καλύτερα ο Λατίνος Οβίδιος: «Πιάνει ο Ήφαιστος τα σύνεργα ευθύς και παγιδεύει ολούθε το κρεβάτι / κάτι σα δίχτυα, κάτι σα θηλιές, που όμως δεν τις έπιανε το μάτι. / Στη Λήμνο λέει δήθεν ότι πάει· εκείνοι βρίσκονται στο σύνηθες σημείο, / στα δίχτυα σπαρταράν του σιδερά και ήτανε ολόγυμνοι κι οι δυο!». Το σκάνδαλο έγινε διά­σημο, αλλά γι' αυτό χρειάστηκε να μοχθήσουν ποιητές, μυθογράφοι, φιλόσοφοι, καλο­θελητές και περίεργοι. Διάσημος έγινε και ο Βρετανός με τη δική του Μόνικα, αλλά γι' αυτό δε χρειάστηκαν παρά μερικά «κλικ». Η αυτοκτονία, ο λυρισμός και η λαγνεία ελάχιστα άλλαξαν από τότε μέχρι τώρα. Απλώς είναι άλλο πράγμα να πιαστείς στα δί­χτυα του Ηφαίστου και εντελώς άλλο να πιαστείς στο διαδίκτυο.

(Θ, Δ. Παπαγγελής, εφ. Βήμα, 1/4/2005)

Κοινωνία

1societyΆρθρα που σχετίζονται με κοινωνικά θέματα.

Επιστήμη

Άρθρα που σχετίζονται με επιστημονικά θέματα. . .

Εκπαίδευση

Άρθρα που διαπραγματεύονται εκπαιδευτικά θέματα. . . 

Πολιτισμός

Άρθρα για την κουλτούρα και τον πολιτισμό. . .