Οικογένεια

User Rating:  / 3
PoorBest 

familyΗ οικογένεια σήμερα είναι περισσότερο πολύμορφη και «ανοικτή» απ’ ό,τι ήταν πριν από 30 περίπου χρόνια. Στην παραδοσιακή οικογένεια-πυρήνα (nuclear family), που δημιουργείται με το γάμο και απαντάται ως βασική μονάδα σε όλες τις άλλες παλαιότερες μορφές οικογένειας (δηλαδή οι γονείς με τα παιδιά τους), έχουν προστεθεί οι μονογονεϊκές οικογένειες (συμπεριλαμβανομένων των ανύπαντρων μητέρων με παιδιά) και τα ζευγάρια που συζούν (συμβίωση) με ή χωρίς παιδιά.

Παρ΄όλο όμως που οι δύο τελευταίοι τύποι οικογενειών εμφανίζονται σήμερα με διάφορες παραλλαγές σε μεγαλύτερη συχνότητα παρά ποτέ, καθώς τα διαζύγια αυξήθηκαν και η σεξουαλική ηθική έγινε εντυπωσιακά ανεκτικότερη, η παραδοσιακή οικογένεια-πυρήνας εξακολουθεί να κατέχει κεντρικό ρόλο στις κοινωνίες μας και συνεχίζει για πολλούς να αποτελεί το πρότυπο της «πραγματικής» οικογένειας. Συνέχεια και αλλαγή, λοιπόν, στην τυπολογία της οικογένειας, φαινόμενο που αξίζει να ερευνηθεί και στην Ελλάδα.

 

Αλλά και η ίδια η παραδοσιακή οικογένεια εμφανίζει στοιχεία διατήρησης και μεταβολής. Μπορούμε σ’ αυτή να διακρίνουμε τρεις τύπους: την οικογένεια με την κλασική παραδοσιακή κατανομή των ρόλων μεταξύ των συζύγων (ο άντρας κυριαρχεί στο δημόσιο χώρο και η γυναίκα στον ιδιωτικό-οικιακό)· την οικογένεια με την ημιπαραδοσιακή κατανομή της εργασίας (ο άντρας κυριαρχεί πάντοτε στο δημόσιο χώρο και η γυναίκα του εργάζεται τόσο στο δημόσιο χώρο όσο και στον οικιακό, καθώς επωμίζεται τον τριπλό ρόλο —πέρα από αυτό της συζύγου— της εξωοικιακά εργαζόμενης, της μητέρας και της νοικοκυράς). Τέλος, πάντοτε στα πλαίσια της παραδοσιακής οικογένειας-πυρήνα (γονείς με τα παιδιά τους), έχει κάνει την εμφάνισή του, την τελευταία ιδίως 25ετια, στη Δύση, μεταξύ των νεότερων και πιο μορφωμένων συζύγων, ο τύπος της οικογένειας «διπλής σταδιοδρομίας» (double carrier family) με νεωτεριστικό (ίσως ακριβέστερα μετανεωτεριστικό) χαρακτήρα: και οι δύο εργάζονται και μοιράζονται από κοινού τις υποχρεώσεις της ανατροφής των παιδιών και τα «βάρη» του νοικοκυριού. Ο ρόλος του άντρα είναι τώρα και αυτός —πέρα από το ρόλο του συζύγου— τριπλός (εργαζόμενος, πατέρας και ασχολούμενος με το νοικοκυριό). Στην πράξη η αποδιαφοροποίηση (στοιχείο του μεταμοντέρνου πολιτισμού) των ρόλων άντρα-γυναίκας μέσα στα πλαίσια της παραδοσιακής οικογένειας-πυρήνα δε φτάνει στην πλήρη εξίσωση. Η κατεύθυνση όμως, ιδίως μεταξύ των νεότερων και περισσότερο καλλιεργημένων ζευγαριών, είναι προς αυτό το αποδιαφοροποιημένο, κατά το φύλο, πλέγμα ρόλων μέσα στην οικογένεια. […]

Ποικίλοι παράγοντες φαίνεται ότι συνετέλεσαν στην εξέλιξη αυτή. Αρχικά συνετέλεσαν οι τεχνολογικές εξελίξεις που διευκολύνουν και απλοποιούν την πραγματοποίηση των οικιακών εργασιών, ενώ εξοικονομείται σημαντικός χρόνος για τις γυναίκες, που αφιερώνουν πλέον λιγότερο χρόνο στις δουλειές αυτές. Έπειτα, οι αυξανόμενες κοινωνικές παροχές από το κράτος. Η σταδιακή και σταθερή αύξηση του αριθμού των παιδικών σταθμών και των νηπιαγωγείων σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες διευκολύνει πολύ τις παντρεμένες γυναίκες με παιδιά στην άσκηση της εξωοικιακής επαγγελματικής απασχόλησης. Τέλος, στην εξέλιξη αυτή συνετέλεσε και η σταδιακή μεταβολή των αντιλήψεων των ατόμων για τους ρόλους των δύο φύλων. Η γυναικεία εξωοικιακή επαγγελματική απασχόληση αντιμετωπίζεται από το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού πιο θετικά και δε θεωρείται ασυμβίβαστη με τις οικογενειακές υποχρεώσεις.

Η σημαντική αυτή εξέλιξη οδηγεί σταδιακά στον επαναπροσδιορισμό των κοινωνικών ρόλων των συζύγων, και οι οικογένειες «διπλής απασχόλησης», με «αδιαφοροποίητους συζυγικούς ρόλους», αυξάνονται συνεχώς, ενώ η συμμετοχή του άνδρα στην οικιακή σφαίρα γίνεται ολοένα και πιο ουσιαστική. Παράλληλα, η εργαζόμενη σύζυγος και μητέρα αποτελεί πλέον το καινούργιο γυναικείο μοντέλο με κύρος, σε αντίθεση με τη θέση της γυναίκας-νοικοκυράς που θεωρείται υποδεέστερη.

 

Λάουρα Μαράτου-Αλιμπράντη, Η οικογένεια στην Αθήνα: Οικογενειακά πρότυπα και συζυγικές πρακτικές, Β΄ έκδοση, Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, Αθήνα, 1999 (Πρόλογος, Ιωάννα Λαμπίρη-Δημάκη)

Κοινωνία

1societyΆρθρα που σχετίζονται με κοινωνικά θέματα.

Επιστήμη

Άρθρα που σχετίζονται με επιστημονικά θέματα. . .

Εκπαίδευση

Άρθρα που διαπραγματεύονται εκπαιδευτικά θέματα. . . 

Πολιτισμός

Άρθρα για την κουλτούρα και τον πολιτισμό. . .