Ομαδικότητα

User Rating:  / 0
PoorBest 

omadikotitaΤου Γιώργου Ι. Κωστούλα

Το ότι δεν έχουμε κουλτούρα συνεργασιών είναι αλήθεια. Αυτό αναδεικνύεται ως κυρίαρχο εύρημα της Παγκόσμιας Έρευνας Αξιών (World Values Survey), ως απάντηση στην ερώτηση: "Ποιά στοιχεία (χαρακτήρα ή αξιών) θεωρείτε σημαντικά να αποκτήσει ένα παιδί;" Ε, λοιπόν, το στοιχείο "να ανέχεται και να σέβεται τους άλλους" ήταν στην Ελλάδα λιγότερο σημαντικό από ό,τι ήταν σε κάθε άλλη χώρα. ΄Ημασταν 69οι στους 69. Δεν θεωρούμε σημαντικό να διδάσκουμε στα παιδιά ανεκτικότητα και σεβασμό. Οι τελευταίες χώρες (μαζί με την Ελλάδα) ήταν η Ουγκάντα, η Σαουδική Αραβία, η Αλγερία και το Πακιστάν. Οι πρώτες πέντε χώρες σε αυτόν τον δείκτη ήταν η Σουηδία, η Ολλανδία, η Δανία, η Γαλλία και η Ισλανδία.

Κάθε τέτοια έρευνα πρέπει να διαβάζεται με επιφύλαξη, αλλά εδώ το εύρημα είναι αρκετά καθαρό, σχολιάζει o Aρ. Δοξιάδης σε άρθρο του, από το οποίο αντλώ τα ευρήματα της έρευνας και επιλεγμένο σχετικό σχολιασμό.



Σε συνδυασμό και με άλλες απαντήσεις συμπεραίνεται ότι οι Έλληνες είμαστε γενικά ο πιο καχύποπτος από τους εύπορους λαούς. Δεν εμπιστευόμαστε τον διπλανό, τον συνεργάτη, τον προμηθευτή, εκτός από τους πολύ δικούς μας, τους συγγενείς. Η χαμηλή εμπιστοσύνη, η χαμηλή ανοχή, ο χαμηλός σεβασμός προς τον Άλλο είναι το πολιτισμικό υπόστρωμα με το οποίο προσερχόμαστε στις κάθε μορφής συνεργασίες μας. Ένα υπόστρωμα που υφαίνεται στο σπίτι, στο σχολείο, στην καθημερινή συναναστροφή. Και που μετουσιώνεται στις αξίες, η μάλλον απαξίες, που κουβαλάμε οι Έλληνες στην πολιτική και στον δημόσιο χώρο.

 

Ο αντίποδας που φαίνεται να αποστρεφόμαστε: Ο εσωτερικά αυτάρκης, ώριμος άνθρωπος που, με θετική θυμική διάθεση αποδέχεται ακόμα και τη δυστροπία του άλλου, αναλύει στοιχεία και πληροφορίες, για ενδεχόμενη αντιπαράθεση μέσα από την εποικοδομητική συγκρότηση πειστικού αντεπιχειρήματος.



Ήμασταν επίσης πολύ χαμηλά (68οι στους 69) στη σημασία του στοιχείου "να υπακούει" (πάντα μιλάμε για παιδιά 6-12 ετών), αλλά εκεί μαζί μας στις τελευταίες θέσεις είναι η Ιαπωνία, η Σουηδία, η Νότια Κορέα, η Γερμανία και η ΠΓΔΜ. Ενώ πρώτες ήταν η Τανζανία, το Ιράκ, η Νιγηρία, η Ουγκάντα, το Ζιμπάμπουε και η Σαουδική Αραβία.

Δεν είναι έκπληξη ότι οι Γερμανοί, οι Ιάπωνες, οι Κορεάτες και οι Σουηδοί δίνουν χαμηλή σημασία στη υπακοή; Απαντά ο Δοξιάδης: Όχι αναγκαστικά. Οι κοινωνίες όπου οι ενήλικες τηρούν κανόνες φαίνεται ότι δεν είναι αυτές όπου οι γονείς θέλουν υπάκουα παιδιά, αλλά περισσότερο αυτές όπου τα παιδιά μαθαίνουν να έχουν "αίσθημα ευθύνης", να είναι "ανεξάρτητα", και φυσικά "να ανέχονται και να σέβονται τους άλλους". Στην Ελλάδα δίνουμε σχετικά πολλή σημασία στο "αίσθημα ευθύνης" των παιδιών (10οι στους 69), και αρκετή στην "ανεξαρτησία" τους (26οι, τουλάχιστο στα λόγια, γιατί τα ταπεράκια και τα χαρτζιλίκια άλλα δείχνουν). Είμαστε επίσης πολύ ψηλά (4οι) στη σημασία να έχει το παιδί "αποφασιστικότητα και επιμονή" - μαζί με την Ιαπωνία, Τανζανία, Βουλγαρία, Σλοβενία και Αλβανία.

Τι σύνοψη βγαίνει από αυτά; Η προτίμησή μας ελληνοπρεπέστατα επιλεκτική: Θέλουμε τα παιδιά να έχουν τα προσωπικά εφόδια για να πετύχουν τους ατομικούς τους στόχους. Να είναι ανεξάρτητα, επίμονα και όχι παθητικά υπάκουα. Αλλά μας ενδιαφέρει πολύ λίγο να γίνουν καλοί συνεργάτες, καλοί συνομιλητές και τελικά, καλοί πολίτες.

 

 

Πιστεύω ότι η έρευνα επιβεβαιώνει κάτι διάχυτο στην ελληνική κοινωνία Την προσπάθεια, την επιθυμία κάθε ελληνικής οικογένειας να μορφώσει τα παιδιά της. Με όλο το βάρος τής "μόρφωσης" όμως να πέφτει στην (επαγγελματική) επάρκεια. Με την οποία  δυστυχώς ταυτίζεται η μόρφωση. Το τελευταίο βεβαίως με τη συνδρομή, αν όχι τη βασική υπαιτιότητα της, δογματικής ως προς τούτο, ελληνικής παιδείας.

Όμως, για την αμοιβαία συνύπαρξη των ανθρώπων, τη συνεργασία και τα οφέλη της ομαδικής εργασίας δεν αρκεί η επάρκεια. Χρειάζεται και η συναισθηματική ωριμότητα-νοημοσύνη. Αυτό είναι εύκολα  κατανοητό, καθώς η τελευταία έχει ένα ευρύτατο και σπουδαιότατο πεδίο εφαρμογής και συνακόλουθων απαιτήσεων και δεξιοτήτων. Αναφέρω μερικές: Αυτογνωσία, αυτοέλεγχος, αξιολόγηση και διαχείριση των συναισθημάτων ημών και των άλλων, έλεγχος του αυθορμητισμού, της οργής, της ευαισθησίας, του φόβου, του ενθουσιασμού, του άγχους κ λπ.

Επιπλέον, είναι ακριβώς η συναισθηματική νοημοσύνη αυτή που υποβάλλει την ανάγκη, πως για κάθε ομαδική εργασία χρειάζεται οι μετέχοντες να αποδεχτούν, να συμφιλιωθούν με δύο πράγματα: την ύπαρξη-αποδοχή της Ηγεσίας και την έλλειψη Ισότητας. Η ισότητα και η ομοιότητα, όπως συμβαίνει και με τους κάθε είδους κοινωνικούς συγχρωτισμούς, σπάνια βοηθάει τη συνεργασία. Οι ίσοι βγάζουν γρήγορα τα μάτια τους.

Και μπορεί η ομαδική εργασία να μη χρειάζεται την ισότητα. Δεν γίνεται όμως να λειτουργήσει χωρίς την ισοτιμία. Με απαραίτητα συστατικά την εμπιστοσύνη, το σεβασμό και τη δημοκρατία του συναισθήματος, η τελευταία αναδεικνύει πρόσωπα μοναδικά και ανεπανάληπτα. Δεν ισοπεδώνει τις διαφορές, δεν πολτοποιεί την ετερότητα, αλλά, κατά δίακρισιν χαρισμάτων, επιβάλλει τον κανόνα: είμαστε δίκαια ισότιμοι, χωρίς να είμαστε άδικα ίσοι.

Παρόλο που στην ομαδική εργασία οι αλληλο-εξαρτώμενοι δεν είναι ισότιμα αλληλο-εξαρτώμενοι, η συναισθηματική ωριμότητα- ευφυΐα είναι σε θέση να επιβάλει περιορισμούς που ισχύουν εξίσου. Όχι τόσο ως αποτέλεσμα συμβιβασμού, αλλά ως συνέπεια ενεργητικής αμοιβαιότητας που οδηγεί στη σοφή λειτουργική συγκατοίκηση. Ο πρώτος κανόνας: "Έκαστος δείται των πάντων αναγκαίως".

Η ιδανική εκδοχή και συγχρόνως προϋπόθεση τού "όλοι για έναν και ένας για όλους": Ο εγωισμός της ομάδας να τρέφει τον αλτρουισμό των μελών της. Εγωισμός στα γενικά, ταπεινότητα στα ατομικά. Αλλά, πού...

Κοινωνία

1societyΆρθρα που σχετίζονται με κοινωνικά θέματα.

Επιστήμη

Άρθρα που σχετίζονται με επιστημονικά θέματα. . .

Εκπαίδευση

Άρθρα που διαπραγματεύονται εκπαιδευτικά θέματα. . . 

Πολιτισμός

Άρθρα για την κουλτούρα και τον πολιτισμό. . .